Ekoloji Nedir?
Ekoloji, canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan ilişkilerini inceleyen bilim dalıdır. Alman zoolog Ernst Haeckel tarafından 1866 yılında canlı formlarının ekonomilerini tanımlamak amacıyla kullanılmaya başlanmıştır (Sarkar & Elliott-Graves, 2016). Kelime, Yunanca “oikos” (ev) ve “logos” (bilim) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir (Kışlalıoğlu & Berkes, 1999).
Ekoloji Kavramının Türkiye’deki Gelişimi
Ekoloji terimi ilk kez 19. yüzyılda kullanılmaya başlanmış, Türkiye’de ise 20. yüzyılda yaygınlık kazanmıştır. Orhan Sevgi’nin araştırmalarına göre, “ekoloji” kelimesi 1969 yılında Türk Dil Kurumu tarafından Türkçeye uyarlanmıştır (Sevgi, 2015).
Necmettin Çepel’in 1982 yılında kaleme aldığı ilk Ekoloji Terimler Sözlüğü’nde kavram, “canlılarla çevrelerini ve bu iki varlık arasındaki karşılıklı ilişkileri araştıran bir bilim dalı” olarak tanımlanmıştır (Çepel, 1982).
Modern Tanımlar ve Yaklaşımlar:
Ekolojiye Güncel Bakış
Günümüzde, Türk Dil Kurumu Sözlükleri ekolojiyi, “canlıların hem kendi aralarındaki hem de çevreleriyle olan ilişkilerini tek tek veya birlikte inceleyen bilim dalı” olarak tanımlamaktadır (TDK, 2022).
Uluslararası kaynaklarda ise, Oxford Learner’s Dictionaries ekolojiyi “bitki ve canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle ilişkileri; bunun çalışması” olarak tanımlar (Oxford Learner’s Dictionaries, 2022).
Cambridge Dictionary ise “canlılar ile çevre arasındaki ilişki veya bunun bilimsel olarak incelenmesi” olarak tanımlamaktadır (Cambridge Dictionary, 2022).
Ekoloji ve Diğer Bilim Dalları:
Disiplinlerarası Bir Alan
Ekoloji denilince akla doğa, çevre ve evren gibi kavramlar gelir. Ancak, Kutval ve Kanbir’e göre, doğadaki tüm türler birbirleriyle bağımlılık içinde yaşar. Bu ilişki, sadece canlı türleri arasında değil, aynı zamanda cansız varlıklar arasında da mevcuttur.
Ekolojik yaşam, hem canlı hem de cansız varlıkların bağımlılık ilişkileri içinde oldukları bir sistemi ifade eder (Kutval & Kanbir, 2021).
Ekoloji, sadece biyoloji ile sınırlı bir bilim dalı değildir. Coğrafya, tarih, sosyoloji, siyaset ve iktisat gibi birçok alanla da yakından ilişkilidir (Kutval & Kanbir, 2021).
Bu çok yönlü yapısı, ekolojinin günümüzde daha geniş bir perspektifte ele alınmasını sağlamaktadır.
Kaynakça
- Sarkar, S., & Elliott-Graves, A. (2016). History of Ecology.
- Kışlalıoğlu, M., & Berkes, F. (1999). Ekoloji ve Çevre Bilimleri.
- Sevgi, O. (2015). Ekoloji Kavramının Tarihi.
- Çepel, N. (1982). Ekoloji Terimler Sözlüğü.
- Türk Dil Kurumu (2022). Türk Dil Kurumu Sözlükleri.
- Oxford Learner’s Dictionaries (2022). Definition of Ecology.
- Cambridge Dictionary (2022). Definition of Ecology.
- Kutval, M., & Kanbir, O. (2021). Ekolojik Yaşamın Temelleri.
